NHỮNG CÂU CHUYỆN KHOA HỌC HIỆN ĐẠI (Lời Nói Đầu)

Nếu bạn có một tủ sách trông ra vườn thì bạn còn thiếu gì nữa đâu?” (Blaise Pascal). Mấy hôm nay, đọc lại cuốn “Đắc nhân tâm” của Dale Carnegie do Nguyễn Hiến Lê dịch, tôi sửng sốt thích thú nhận ra những chi tiết mà ngày xưa tôi không để ý. Chẳng hạn đoạn sau đây: “Loài vật không có dục vọng ấy. Nghiêm quân của tôi khéo nuôi heo và bò, kỳ đấu xảo canh nông nào ông cũng được giải thưởng. Ở nhà ông ghim hết thảy bằng cấp đó lên trên một tấm lụa trắng, khách khứa lại ông mở ra khoe. Heo thản nhiên đối với những giải thưởng ấy, còn ông thì khoái lắm, vì những giải thưởng đó cho ông cái cảm tưởng rằng ông rất quan trọng”. Đó là chỗ khác biệt giữa con người với con vật mà… … Học thuyết Darwin không sao giải thích được. Nhưng  nếu khái niệm “tiến hoá” đã ăn sâu vào xương tuỷ của chúng ta thì thiết tưởng nên định vị sự tiến hoá ở những giá trị tinh thần và văn hoá, thay vì ở đốt xương cụt như một bằng chứng thoái hoá của cái đuôi. Với cách nhìn đó, nên quên Darwin đi mà nghĩ đến Blaise Pascal, bởi không ai hơn Pascal trong việc nhấn mạnh giá trị của con người nằm ở phần tư tưởng: “Pensée fait la grandeur de l’homme” (Tư tưởng làm nên tầm vóc con người). Tư tưởng lộ ra qua sách vở, và sách vở làm giầu thêm tư tưởng. Vì thế sẽ là một việc làm thiết thực nếu chúng ta có thể upload lên mạng những cuốn sách bổ ích cho mọi người đọc freely. Ngay sau đây là một cuốn sách…

NHỮNG CÂU CHUYỆN KHOA HỌC HIỆN ĐẠI

Tác giả: Phạm Việt Hưng

Nhà Xuất Bản Trẻ xuất bản tại Saigon năm 2003

LỜI NÓI ĐẦU

Nếu bạn là người quan tâm đến số phận của vũ trụ, trong đó có số phận của chính bạn và tôi, hẳn là bạn sẽ phải thích thú với bài báo của Micheal Lemonick trên tạp chí TIMES ngày 25 tháng 06 năm 2001, nhan đề “How The Universe Will End” (Vũ trụ sẽ kết thúc ra sao). Nội dung bài báo này nói về “ngày tận thế của vũ trụ”, về cái ngày vũ trụ sẽ không còn tồn tại nữa, mọi thứ sẽ hoá ra hư không.

Xin nói ngay rằng đây không phải là “ngày phán xử cuối cùng” trong Kinh Thánh. Không ai có tội lỗi gì ở đây cả. Đây là một lý thuyết khách quan về những quy luật tất yếu của vũ trụ, một lý thuyết hoàn toàn mới của vũ trụ học, ra đời đúng vào phút bản lề chuyển sang thế kỷ mới và thiên niên kỷ mới.

Để thấy rõ cái mới trong lý thuyết này, bạn phải biết rằng trước đây vài ba năm, các nhà vũ trụ học không tiên đoán số phận vũ trụ như thế. Mặc dù từ lâu các nhà khoa học đã biết rằng vũ trụ dãn nở, nhưng không mấy ai nghĩ rằng vũ trụ sẽ dãn nở mãi mãi. Bởi lẽ như thế thì bức tranh tương lai của vũ trụ quá bi đát: Nếu dãn nở mãi mãi thì điều tất yếu là vũ trụ sẽ loãng dần, mật độ vật chất trong vũ trụ sẽ tiến tới 0, và vũ trụ sẽ tiêu vong.

Để tránh sự tiêu vong đó, các nhà vũ trụ học nghĩ ra nhiều mô hình về tương lai của vũ trụ. Các mô hình này đều tuỳ thuộc vào yếu tố mật độ vật chất trong vũ trụ.

Nếu mật độ vật chất quá nhỏ, lực hấp dẫn sẽ không đủ để giữ vật chất ở lại với nhau, khi đó cơn ác mộng vũ trụ dãn nở mãi mãi sẽ là hiện thực. Vật chất hiện nay mà chúng ta nhìn thấy, như các ngôi sao, các thiên hà, các cụm thiên hà, v.v. quả thật là quá ít so với số lượng cần thiết theo tính toán để giữ cho vũ trụ tồn tại được ít nhất ở mức như thiện nay. Vì thế các nhà khoa học quả quyết rằng ắt phải có những dạng vật chất bí ẩn – gọi là vật chất tối (dark matter) – mà khoa học chưa hề biết đã đóng vai trò chủ yếu vào việc giữ cho vũ trụ tồn tại. Việc thăm dò tìm kiếm những dạng vật chất tối này là một trong những đề tài quan trọng nhất của vũ trụ học và vật lý học hiện đại. Nhiều nhà khoa học tin rằng, những dạng vật chất tối đó có thể chiếm một tỷ lệ cực lớn so với vật chất nhìn thấy, và do đó tổng khối lượng vật chất trong vũ trụ sẽ tạo ra một lực hãm đủ mạnh để hãm dần tốc độ dãn nở của vũ trụ chậm lại, v.v.

Nhưng đùng một cái, năm 1998, tin tức phát đi từ California, Mỹ, đã làm toàn thế giới khoa học sửng sốt: những số liệu đo đạc và tính toán mới nhất của nhóm các nhà thiên văn dưới sự lãnh đạo của Perl Mutter tại Lawrence Berkeley Laboratory về các vụ nổ của các siêu-tân-tinh (supernova) dạng Ia cho thấy vũ trụ không hề dãn nở chậm lại như người ta hy vọng, mà ngược lại ngày càng nhanh lên. Nói cách khác, vũ trụ dãn nở với gia tốc. Điều này có nghĩa là chẳng có gì có thể kìm hãm đà dãn nở của vũ trụ được, và rằng cơn ác mộng vũ trụ dãn nở mãi mãi có thể sẽ là một hiện thực !

Bản thân tôi bị choáng váng bởi thông tin này, bởi tôi là kẻ yêu đời, ước mong sao cho thế gian tồn tại mãi mãi. Chắc bạn còn nhớ bản nhạc “The End of the World” của The Carpenters? Lới bài hát thật tuyệt vời:

Do they know it’s the end of the world,

It ended when you said good-bye …

(Chúng có biết chăng thế gian này đã đến

phút tận cùng kể từ ngày em nói lời chia tay …).

Thế đấy, chỉ có những người thất vọng vì tình ái mới có thể chấp nhận thế giới kết thúc. Còn tôi, tôi lo lắng cho số phận của vũ trụ, mặc dù theo lý thuyết vũ trụ mới mẻ nói trên, “Kỷ Đen Tối” (Dark Era) – tức là lúc vũ trụ chỉ còn một màn đêm tuyệt đối vì chẳng còn ngôi sao nào nóng bỏng chiếu sáng nữa – cũng còn phải mất một thời gian rất lâu nữa mới xẩy ra. Chắc chắn là lúc đó chúng ta không còn trên thế gian này nữa, và không chắc toàn bộ loài người lúc đó còn tồn tại nữa, vậy mà tôi vẫn thấy hồi hộp !

Vì thế tôi quyết định đem câu chuyện này tâm sự với một người bạn, một chuyên gia vật lý lý thuyết mà tôi rất kính nể. Nhưng anh dội cho tôi một gáo nước lạnh: “Làm gì có chuyện đó, làm gì có chuyện vũ trụ dãn nở gia tốc, chuyện ở đâu ra vậy?”. Tôi ngẩn người, thuật lại đầu đuôi mọi chuyện, dẫn chứng sách vở khá chi tiết. Vậy mà anh vẫn nhất định không chịu, khăng khăng nói rằng đó là chuyện vô lý, và bản thân anh chưa từng đọc thông tin ấy ở bất kỳ đâu, kể cả trên sách vở, báo chí, lẫn Internet.

Tôi buồn quá, không tranh luận nữa, vì thực tế tôi chỉ định hỏi ý kiến anh, mong anh có những luận cứ khoa học giúp tôi hiểu rõ vấn đề hơn mà thôi. Và lúc đó tôi chợt nhận ra rằng vấn đề thông tin khoa học quan trọng thật. Tôi chẳng qua là may mắn đã có thông tin khá đầy đủ về sự kiện nói trên, cả trên báo, trên sách, lẫn trên Internet, nên mới biết rõ hơn anh một chút mà thôi. Có thể bạn tôi mải mê dạy học suốt ngày nên không có điều kiện nắm bắt thông tin mới chăng ?

Nhiều người hiện nay tuyên bố khá tự tin rằng trong thời buổi thông tin Internet, bất kể điều gì cũng có thể nắm bắt được hết, miễn là có một chiếc computer nối mạng. Điều này đúng, nhưng chỉ đúng 50% thôi. Internet quả thật là một biển thông tin vô hạn, nhưng chắc chắn không phải có sẵn và đầy đủ mọi thông tin mà bạn cần biết, ít nhất đó cũng là kinh nghiệm của bản thân tôi và của rất nhiều người sử dụng internet khác. Sách báo vẫn là những thứ không thể có gì thay thế được, đặc biệt những sách báo kinh điển. Thí dụ: Một phát minh được loan báo trên Internet đồng thời được in trên một ấn bản hàn lâm định kỳ truyền thống, thì xin thưa rằng văn bản in trên ấn bản đó mới được coi là văn bản gốc, chính thức. Vả lại chắc gì bạn đã dễ dàng khai thác được một thông tin quý báu trên Internet nếu bạn không “đánh hơi” được nguồn của nó. Cách thu thập thông tin tốt nhất vẫn là cách tổng hợp mọi nguồn thông tin, trong đó sách báo vẫn đóng một vai trò rất quan trọng. Những người vội tin rằng thời đại Internet sẽ chôn vùi sách báo có lẽ đã nhầm. Sách báo chắc chắn còn sống mãi cùng với loài người, thậm chí ngày càng phát triển hơn. Xét cho cùng, các hình thức thông tin khác nhau không loại trừ lẫn nhau, mà chúng bổ xung cho nhau.

Vì thế tôi quyết định gửi những bài báo của tôi đã được đăng trong nước đến nhà xuất bản, chủ yếu bao gồm những câu chuyện khoa học hiện đại. Hy vọng những thông tin trong cuốn sách này sẽ thật sự bổ ích với độc giả, vì hầu hết đó là những thông tin về những khám phá, phát minh khoa học và công nghệ mới nhất trong vài năm gần đây, tất nhiên trong đó có những phần liên quan đến câu chuyện vũ trụ nói trên.

Sau đây là thứ tự các chương của cuốn sách, mỗi chương có một mục lục riêng:

Chương I  :   Vật lý học

https://viethungpham.wordpress.com/2012/11/22/nhung-cau-chuyen-khoa-hoc-hien-dai_chuong-i-vat-ly-hoc/

Chương II :   Toán học, Khoa học Computer, Khoa học Robot.

https://viethungpham.wordpress.com/2012/11/27/nhung-cau-chuyen-khoa-hoc-hien-dai-chuong-ii-sinh-hoc-y-hoc/

Chương III:  Sinh học, Y học.

https://viethungpham.wordpress.com/2012/11/28/nhung-cau-chuyen-khoa-hoc-hien-dai-chuong-iii-sinh-hoc-y-hoc/

Chương IV:  Khoa học Thần kinh, Ngôn ngữ học.

https://viethungpham.wordpress.com/2012/11/28/nhung-cau-chuyen-khoa-hoc-hien-dai-chuong-iv-khoa-hoc-than-kinh-ngon-ngu/

Chương V :  Công nghệ.

https://viethungpham.wordpress.com/2012/11/29/982/

Chương VI:  Tổng quan Khoa học.

https://viethungpham.wordpress.com/2012/11/29/nhung-cau-chuyen-khoa-hoc-hien-dai-chuong-vi-tong-quan-khoa-hoc/

Với khả năng có hạn, cuốn sách này sẽ khó tránh khỏi thiếu sót. Tôi xin tỏ lòng biết ơn toà soạn tạp chí Tia Sáng đã giúp đỡ để ra cuốn sách này, và xin chân thành cảm ơn tất cả những ai đã dành thì giờ đọc cuốn sách, nhất là có ý kiến giúp đỡ cho cuốn sách được tốt hơn.

PVHg, Sydney ngày 04 tháng 05 năm 2003

 

Advertisements

13 thoughts on “NHỮNG CÂU CHUYỆN KHOA HỌC HIỆN ĐẠI (Lời Nói Đầu)

  1. Chào chú,
    Lúc này, cháu đang bị đồng tiền vật cho te tua…, hy vọng năm sau sẽ thoát ra được đống bùi nhùi đó để ghé thăm trang nhà chú thường xuyên hơn.

    Cháu rất cảm phục công việc đang làm của chú là: định hướng cho giới trẻ bằng cách truyền đạt cho họ những tri thức đúng, tri thức thật trong bối cảnh mọi thứ đang tu mu tù mù.

    Cháu nghĩ việc này là một giá trị âm của Entropi, làm giảm đi phần nào giá trị dương Entropi đang tiến nhanh như vũ bão.

    Một ngày nào đó cháu ước mình làm được những việc như chú để trái đất thêm đẹp hơn và tuổi thọ vũ trụ thêm dài hơn.
    Thế Uy

    Số lượt thích

    • Bạn Thế Uy thân mến,
      Tôi không dám nhận những phần thưởng bạn trao tặng, nhưng tôi rất biết ơn nhã ý của bạn. Cho dù chỉ làm một candidate để được xét tuyển nhận phần thưởng của bạn, tôi cũng cảm thấy thật hạnh phúc. PVHg

      Số lượt thích

  2. chào chú Hưng,cháu vừa mượn được từ thư viện công cộng 2 cuốn về khoa học Mật Mã: Từ cổ điển đến lượng tử và Từ Hiệu Ứng Con Bướm Đến Lý Thuyết Hỗn Độn,cháu đang đang đọc dần dần,lúc đọc cháu lại nghĩ đến cuốn sách của chú(NHỮNG CÂU CHUYỆN KHOA HỌC HIỆN ĐẠI) ,tuy rằng cháu đọc cũng khá lâu rồi nhưng nhờ đó mà cháu mới ấp ủ những hoài nghi về khoa học,lĩnh vực cháu rất tò mò nhưng chưa có cơ hội tìm hiểu.
    Cungcung

    Số lượt thích

    • Bạn Cô tử thân mến,
      Nếu “Những câu chuyện khoa học hiện đại” làm cho bạn hoài nghi những đường mòn trong nhận thức thì quả là nó đã làm được cái điều mà tác giả của nó muốn. Cám ơn bạn nhiều lắm. PVHg

      Số lượt thích

    • Cám ơn bạn Mỹ Uyên vì sự quan tâm.
      Tôi sẽ lần lượt công bố toàn bộ cuốn sách trên PhamVietHung’s Home. Bạn cứ theo dõi trang mạng này thì sẽ có đầy đủ cuốn sách. Nội dung chủ yếu phản ánh những khám phá khoa học và công nghệ mới nhất trên các lĩnh vực:
      – Vật lý, với 24 bài viết.
      – Sinh-Y-học, 27 bài viết
      – Thần kinh và ngôn ngữ, 9 bài viết
      – Công nghệ, 12 bài viết
      Và một số bài viết về tổng quan khoa học (triết học khoa học), 7 bài viết.
      Ngay hôm nay bạn có thể biết mục lục 24 bài viết vật lý.
      Chúc bạn may mắn. PVHg

      Số lượt thích

  3. Cuốn sách này cháu đã đọc từ hồi nhỏ.Nó là một trong những cuốn sách ảnh hưởng đến nhận thức của cháu rất nhiều về mọi thứ .Nhất là phần cuối “tổng quan khoa học (triết học khoa học) “.Cháu hy vọng những ai đọc được sách này cũng sẽ giống như thế.Nay có dịp cháu cảm ơn chú đã viết cuốn sách này cũng như đã up cuốn sách này lên để mọi người thưởng thức.

    Số lượt thích

  4. Thân gửi chú Hưng!
    Cháu hiện tại đang là một nhà khoa học trẻ trong lĩnh vực sinh học mới bắt đầu trên con đường nghiên cứu, nay tình cờ cháu tìm được bài này nói về quyển sách mà chú viết “Những Câu chuyện khoa học hiện đại”. Mặc dù chưa được đọc toàn văn quyển sách nhưng mới chỉ xem qua mục lục cháu đã thấy có gì đó rất quấn hút và muốn được đọc để có thể hiểu được những tinh hoa của khoa học hiện đại.
    Nhưng rất tiếc khi cháu click vào những link của từng chương thì đều báo lỗi và không đọc được vì vậy cháu hi vọng có thể chia sẻ để giúp cháu có thể đọc được cuốn sách này với ah.
    Chú có thể gửi thông tin cho cháu qua email: bvhuongiebr@gmail.com hoặc có thể cho cháu địa chỉ có thể tìm mua cuốn sách được không ah? Cháu hiện tại đang ở Hà Nội ah.
    Cháu cảm ơn chú và chúc chú mạnh khỏe thành công ah/

    Số lượt thích

    • Cám ơn bạn BV Hưởng,
      1/ Nhiều độc giả khác vẫn đọc được những bài trong cuốn sách đó khi click vào những đường link của cuốn sách đó trên PVHg’s Home. Vậy bạn thử xem xét lại các yêu tố về IT của bạn xem sao.
      2/ Bạn mở mục “Toàn Bộ” rồi tìm bài trong đó. Tôi vẫn mở được bình thường.
      3/ Sách xuất bản đã lâu và đã tái bản nhiều lần. Tôi không biết liệu có còn trong các hiệu sách ở Saigon hay không. Ở Hanoi thì không còn.
      Chúc bạn may mắn
      PVHg

      Số lượt thích

  5. Chào chú Hưng
    Hôm nay cháu lên mạng để tìm cuốn sách “Toán học là gì ?” vô tình được Google mời tới trang của chú. Đọc một xíu cũng gần 60 phút, nhưng thật ý nghĩa. Năm mới, chúc chú sức khỏe.

    Số lượt thích

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s